Scríofa ag Padraig C
6 Nollaig
An Dara Domhnach den Aidbhint
San Aidbhint seo, tugtar cuireadh dúinn stopadh a chur lenár saol gnóthach. Éistimid le hEoin agus é ag fógra teacht an Slánaitheora. Admhaímid ár laigí agus ár bpeacaí le hachainí aithrí. Ní fiú Eoin iallacha a bhróga a scaoileadh, ach geallann sé go dtabharfaidh an Tiarna an Spiorad Naomh dúinn.
Ullmhú an Chroí: Éiríonn saol Eoin Baiste san fhásach an simplíocht. Caitheann sé éadaí garbh agus itheann sé miasa a fhaigheann sé sa nádúr. Múineann sé seo dúinn díriú ar an rud is tábhachtaí: Dia a chur i gcroílár ár saolta. Nuair a dhéanaimid ár gconairí réidh don Tiarna, osclaítear ár n-anam d’fháilte roimh Íosa. Tríd an uisce baistimid ár n-aithrí, ach glanann Críost sinn lena ghrá síoraí. Go raibh an Aidbhint seo ina tréimhse dóchais agus athraithe dúinn go léir, agus muid ag fanacht go lúcháireach le teacht ár dTiarna.
* * *
8 Nollaig
Ginidheacht Neamhshalach na Maighdine Beannaithe Muire
Ar Fhéile an Choiniúna Gan Smál, déanann muid machnamh ar an ngrást speisialta a bronnadh ar Mhuire, a coimeádadh saor ó spota an bhunpheaca ón nóiméad a gineadh í. Is fianaise í an fhéile seo ar phlean iontach Dé don slánú, plean a thosaigh i bhfad sular tháinig Íosa ar an saol. Trí Mhuire, léiríonn Dia dúinn go bhfuil an t-olc cloíte ag an ngrá agus ag an bpuróid.Nuair a bheannaigh an t-aingeal Gaibrial do Mhuire, thug sé ‘lán de ghrásta’ uirthi. Ní hamháin go raibh sí saor ó pheaca, ach bhí sí líonta go hiomlán le láithreacht Dé. Is é freagra Mhuire, a ‘Fiat’ nó a dearfa humhal, an sampla is airde de chreideamh agus de mhuinín. Cé nach raibh a fhios aici cad a bhí amach roimpi, chuir sí a saol ar fad i lámha an Rialtóra.Inár saol féin, tugann an fhéile seo cuireadh dúinn machnamh a dhéanamh ar ár nglaoch spioradálta féin. Cé nach bhfuil muid gan smál cosúil le Muire, tá muid glanta sa bhaisteadh agus tugtar cuireadh dúinn fás sa naofacht gach lá. Spreagann Muire muid chun ‘tá’ a rá le toil Dé, chun spás glan, ciúin a chruthú inár gcroíthe i lár an Aidbhint, ionas go mbeidh muid in ann Críost a bhreith don saol thart orainn.
* * *
13 Nollaig
An Tríú Domhnach den Aidbhint (Domhnach Gaudete)
Ar an Tríú Domhnach den Aidbhint, ar a dtugtar Domhnach Gaudete nó Domhnach an Lúcháire, athraíonn atmaisféar an
t-ullmhúcháin. An coinneal bándearg ar an gcoróin, tugann sí cuireadh dúinn lúcháir a dhéanamh mar go bhfuil an Tiarna gar dúinn. Sa soiscéal de réir Eoin, feiceann muid Eoin Baiste arís, ach an uair seo, leagtar béim ar a ról mar fhinné don solas. Ní hé féin an solas, ach tháinig sé chun fianaise a thabhairt faoin Solas atá ag teacht.Is é croílár an domhnaigh seo ná nach lúcháir dromchlach atá i gceist, ach áthas domhain spioradálta a thagann ó fhios iomlán go bhfuil muid gráite ag Dia. Mar a deir San Pól sa dara léacht: ‘Bígí lúcháireach i gcónaí. Guígí gan stad.’ Is minic a bhíonn imní nó ualach an tsaoil ag brú orainn, ach meabhraíonn an Aidbhint dúinn go bhfulgann an slánú ár ndorchadas go léir.Cosúil le Eoin Baiste, tá glaoch orainne anois a bheith inár bhfinnéithe ar an solas sin inár gcomharsanacht. Trí ghníomhartha cineáltais, tríd an tsíocháin a chothú, agus trí dhóchas a thabhairt dóibh siúd atá thíos leis, léiríonn muid go bhfuil Críost beo. Inniu, cuirimis fáilte roimh an lúcháir seo inár gcroíthe agus roinnimis é leis an saol.
* * *
20 Nollaig
An Ceathrú Domhnach den Aidbhint
Ar an gCeathrú Domhnach den Aidbhint díríonn an liotúirge ár n-aird go hiomlán ar an Maighdean Mhuire agus ar eachtra an Anncluithe i soiscéal Lúcáis. Tá an t-ullmhúchán beagnach thart, agus tá an coinneal deireanach den Aidbhint lasta. Sa soiscéal, cloiseann muid an t-idirphlé glórmhar idir an
t-aingeal Gaibrial agus cailín óg as Nazarat, eachtra a d’athraigh stair an chine dhaonna go deo.Is é croílár an mhachnaimh seo ná ‘Fiat’ nó ‘Tá’ humhal Mhuire. Nuair a dúirt sí, ‘Bídís de réir d’fhocail dom,’ d’oscail sí doras an domhain don Slánaitheor. Léiríonn Muire dúinn cad is brí le muinín iomlán a bheith agat as Dia, fiú nuair nach bhfuil an plean ar fad soiléir nó nuair atá an cosán scanrúil. Bhí an oiread sin grásta agus spáis ina croí gur ghabh sí Mac Dé ann.An deireadh seachtaine seo, agus an Nollaig laistigh de chúpla lá, tugtar cuireadh dúinn aithris a dhéanamh ar Mhuire. In lár an deifir agus an spóirt ar fad, an bhfuil muid in ann spás ciúin a chruthú inár gcroíthe d’Íosa? Spreagann an domhnach seo muid chun ‘tá’ a rá le toil Dé inár saol féin, ionas go mbeidh muid in ann a láithreacht, a shíocháin, agus a ghrá a thabhairt don saol thart orainn.
* * *
25 Nollaig
Breith ár dTiarna Íosa Críost
A Nollag seo, táim ag smaoineamh ar bhrí an lae. Ní hamháin lá bronntanas agus féasta é, ach lá le bheith le chéile. Sa teach, tá gáire agus comhrá, cuimhní cinn á ndéanamh. Tá an solas geal, fiú amháin nuair a bhíonn an aimsir fuar agus doras an gheimhridh amuigh.
Smaoiním ar an traidisiún agus ar an gcreideamh, ar an scéal a thosaigh é seo go léir. Lá le machnamh a dhéanamh ar an mbliain atá caite, ar na daoine atá caillte againn agus ar an dóchas atá romhainn. Tá an Nollaig mar cheangal idir an
t-am atá thart agus an t-am atá le teacht.
Agus muid ag suí timpeall an bhoird, mothaím an grá agus an teas. Is iad na chuimhneacháin shimplí seo an fíor-bhrí atá leis an Nollaig. Bronntanas an tsaoil, an tsláinte, agus an teaghlaigh. Lá le buíochas a ghabháil as na rudaí beaga agus as an ngaol atá againn lena chéile.
Ag deireadh an lae, nuair a bhíonn na soilse múchta agus an ciúnas ag teacht, tá súil agam go bhfanfaidh an spiorad seo linn i rith na bliana. Nollaig shona agus síocháin do gach duine.
* * *
27 Nollaig
Fhéile an Teaghlaigh Naofa
Inniu, le linn Fhéile an Teaghlaigh Naofa, stadaimid le machnamh a dhéanamh ar theach Bheithil. Ní teach mór ná saibhir a bhí ann, ach áit shimplí, lán de ghrá agus de mhuinín in Dhia. I ngníomhartha beaga an tsaoil laethúil – ag obair, ag guí, ag tabhairt aire dá chéile – bhí Muire agus Iósaf ag léiriú bealach an ghrá dhomhain. Agus ina lár, bhí Íosa, Solas an Domhain, ag fás in eagna agus i ngrásta.
Is tríothu a fheicimid go bhfuil an teaghlaigh naofa toisc gur ionad an ghrá neamhleithleach é. Ní theastaíonn uathu ach toil Dé a chomhlíonadh. Bhí a n-aontacht bunaithe ar chreideamh, ar logh, agus ar fhreastal.
Sa lá atá inniu ann, tá go leor teaghlach faoi bhrú. Tá deacrachtaí, achrann agus uaigneas ann. Ach tugann an Teaghlach Naofa spreagadh dúinn: is féidir an grá a athnuachan. Is féidir linn tosú arís, le híorón, le foighne, agus le paidir.
Guímis inniu ar son gach teaghlaigh – go mbeidh síocháin, grá agus neart iontu. Go ndéanaimid, cosúil le Muire, Iósaf agus Íosa, ár dtithe ina n-ionaid naofa den ghrásta. Agus go mbeidh Críost i gcónaí mar chroílár ár mbeatha agus ár dteaghlaigh. Áiméan.
* * *
3 Eanáir
An Dara Domhnach den Nollaig
Sa dara Domhnach den Nollaig, tugtar an-soiléir dúinn Briathar Dé. Seasaimid os comhair mhystéir na hIncarnation: ‘Bhí an Briathar le Dia, agus ba Dhia é an Briathar.’ Ní scéal amháin é seo faoi leanbh i mainséar; is é bunús na cruinne é. Tríd an mBriathar a rinneadh gach ní, agus anois, tá an Briathar sin déanta ina fheoil inár measc.
Smaoinímid ar Sholamh na haoise seo – solas a thagann isteach i ndorchadas an tsaoil. Ní thuigeann an dorchadas é, ach leanann sé ag taitneamh. Is é seo an dóchas atá againn: d’ainneoin na ndeacrachtaí, na hachrainn, agus an laige atá ionainn, tá Solas ann nach féidir a mhúchadh.
Ach tá an scéal níos pearsanta fós. ‘Tháinig sé chun a mhuintire féin,’ a deir Eoin. Tagann Críost chugainn go díreach, isteach inár saol laethúil, inár dteaghlaigh, inár gcroíthe. Glaonn sé orainn a bheith inár gclann Dé, le naomhacht a fháil uaidh.
Ar an Domhnach seo, i lár shéasúr na Nollag, tugtar cuireadh dúinn siúl le buíochas agus le hiontas. Ní amháin cuimhneamh ar bhreith Íosa, ach a bheith i do chónaí i láthair an Bhriathair bheo. Go dtuga an Bíobla agus an Eocairist solas dár
n-anamacha, agus go mbeimidne, mar Eoin Baiste, inár bhfinnéithe don tSolas sin.
Go mbeannaí Dia sinn, agus go bhfanaimid dílis don Bhriathar a rinneadh ina fheoil ionainn. Áiméan.
* * *
6 Eanáir • Teacht an Tiarna i Láthair
Inniu ceiliúrann an Eaglais teacht na dTrí Ádhrann chun an Leanbh Íosa a adhradh. Is lá é a thaispeánann gur don domhan ar fad a rugadh Slánaitheoir, ní amháin don phobal Giúdach.
Lean na hádhrainn an réalta ón oirthear, ag lorg an Rí a bhí geallta. Níor thuig siad an bealach go hiomlán, ach bhí muinín acu as an solas a bhí rompu. Mhúin a n-aistear sin dom gur minic a bhíonn orm siúl i ndorchadas, ag muinín go dtreoróidh Dia mé chuig a láithreacht.
Nuair a shroich siad an teach i mBéthlehem, ní raibh ann ach leanbh bocht le Máithir óg. Ach d’aithin siad an Rí i ngannchumas. Sin croílár an Eipiféine: Dia le fáil in áiteanna neamhiontaofa, i measc na mbocht, i gciúnas na hoíche.
Thug siad bronntanais – ór, túis, agus smior. Ach ba é an bronntanas ba mhó a thug siad ná a n-adhradh féin. Is é sin an bronntanas a lorgaíonn Dia uaimse freisin: mo chroí, mo shaol, mo thoil.
Filleann siad abhaile ar bhealach eile, de réir rabhaidh ó Dhia. Múineann sin dom go n-athraíonn teagmháil le Críost gach rud – ní féidir liom filleadh ar an seanbhealach tar éis dom an solas a fheiceáil.
Go dtuga an Eipiféine seo misneach dom a bheith mar na hádhrainn – ag cuardach, ag adhradh, agus ag athrú.
* * *
10 Eanáir • Baiste an Tiarna
Inniu déanaimid ceiliúradh ar Bhaisteadh Íosa in abhainn na hIordáine. Is mórtas é seo, lá a nochtann an Tríonóid Naofa – an tAthair ag labhairt, an Spiorad ag teacht anuas mar cholm, agus an Mac ag guí.
Tagann Eoin Baiste ag fógairt aithrí, ach seasann Íosa ann gan pheaca. Ní gá dó a bheith baiste, ach roghnaíonn sé é chun muid a bheannú. Trína fhoirceannadh in uisce na habhann, coisreacan sé na huiscí go léir. Ón lá sin amach, is féidir leis an mbaisteadh Críostaí sinn a ghlanadh agus a athnuachan.
Cloiseann Íosa focal a Athar: ‘Is tusa mo Mhac ionúin; is tusa mo thogha.’ Níor ghá dó na focail sin a chloisteáil, ach chuala sé iad. Múineann sé dom go bhfuil gach duine againn ag iarraidh a fhios a bheith againn cé muid féin. I mbaisteadh, deir Dia liomsa freisin: ‘Is tusa mo pháiste; is breá liom thú.’
Nuair a thagann Íosa as an uisce, tosaíonn a mhinistreacht phoiblí. Is é an Baisteadh a gheata isteach ina shaothar. Mar sin domsa, is tús é an Baisteadh – ní deireadh, ach tosach an turais chreidimh.
Go gcuimhní mé inniu ar mo bhaisteadh féin, agus go mairfidh mé mar pháiste Dé i bhfianaise a ghrá.
* * *
17 Eanáir • An Dara Domhnach
den Am Gnáthach
Inniu cloistear scéal na gcéad dheisceabal. Seasann Eoin Baiste lena bheirt dheisceabal, agus nuair a fheiceann sé Íosa ag siúl thart, deir sé: ‘Féachaigí Uan Dé!’
Ní thugann an bheirt fhocal ar ais. Ina ionad sin, leanann siad Íosa. Casann sé timpeall agus fiafraíonn sé: ‘Cad atá uaibh?’ Ní bhíonn freagra díreach acu ach ceist eile: ‘A Mháistir, cá bhfuil do chónaí?’ Tá siad ag iarraidh fanacht leis, comhrá a dhéanamh, aithne a chur air.
Agus sin é an chéad chéim den chreideamh – an fonn atá orainn bualadh le hÍosa go pearsanta. Ní leor eolas faoi Dhia; is gá teagmháil a dhéanamh leis.
Freagraíonn Íosa: ‘Tagaigí agus feicigí.’ Síníonn sé iad chun teacht agus taithí a fháil. Agus déanann siad amhlaidh – fanann siad leis an lá sin.
Tá Anraí, duine den bheirt, chomh corraithe sin go dtéann sé chuig a dheartháir Síomón agus deir: ‘Fuaireamar an Meisias!’ Tugann sé a dheartháir le hÍosa, agus tugann Íosa ainm nua dó – Peadar, ‘Carraig’.
Múineann an scéal seo dom gurb é an creideamh tógtha ar chaidreamh. Nuair a aimsím Íosa, ní féidir liom é a choinneáil dom féin. Caithfidh mé daoine eile a thabhairt chuige, díreach mar a rinne Anraí. Agus nuair a thagann siad, athraíonn Íosa a saol agus tugann sé cuspóir nua dóibh.
* * *
24 Eanáir • An Tríú Domhnach
den Am Gnáthach
Scéal simplí ach cumhachtach atá sa soiscéal inniu: glaoch na gcéad deisceabal. Feicimid Íosa ag siúl cois locha, agus ní chuireann sé aithne ar a chéad ghrúpa as a n-inniúlacht, ach as a n-oscailteacht. Deir sé leo, ‘Bígí i bhur n-iascairí fear,’ ag tabhairt cuireadh dóibh a mbeatha a fhágáil – na líonta, na báid, fiú a n-athair – chun tosú arís.
Ní gá go gciallaíonn an ‘aithrí’ a bhíonn á lorg againn le linn na tréimhse seo an droim a thabhairt le peacaí móra amháin. Is éard atá i gceist léi an áit a bhfuil muid, an tsaoithneachas ina bhfuil muid sásta, an smacht a bhíonn againn ar ár saol, a thréigean – le go bhféadfaimid muinín a chur i dtreo nua Dé. Chuala na hiascairí an focal ‘Tar’ agus lean siad an focal sin. Chuala siad an guth, ní amháin na focail.
Is mór an misneach an chéad chéim a ghlacadh, an sean-script a scriosadh. Ach is é sin bunbhrí an Ríochta: ag ligean do Dhia lámh a scríobh ar leathanach glan dár saol, ag briseadh as na bogaí a choinníonn i bhfostú muid. Sa tseachtain seo, déanaimis iarracht an glao sin a chloisteáil ní mar éileamh ach mar chuireadh. Cad é an ‘líon’ is gá dom a fhágáil le bheith saor le leanúint? Nuair a fhreagraímid an glao sin, tagann an Ríocht i láthair.
* * *
31 Eanáir • An Ceathrú Domhnach
den Am Gnáthach
I gCafarnaüm, bíonn iontas ar an slua. Ní mar a bhíonn na scríobhaithe a mhúineann Íosa – labhraíonn sé le húdarás. Ach níos doimhne fós ná a fhocail, is é a láithreacht a chuireann eagla ar an biotáille neamhghlan. ‘Cad é atá idir sinn agus tusa, a Íosa?’ a screadann an deamhan. Feiceann sé a fhíorchéann: ‘Naomh Dé.’
Is í an cheist sin croílár an tsoiscéil: Cé hé Íosa i ndáiríre? Ní scoláire teibí é, ach an Té a bhfuil cumhacht aige an dorchadas a dhíbirt. Buaileann a ghlanfhocail agus a ghníomhartha le chéile – tugann sé saoirse don fhear a bhí i ngéibheann, agus é sin á dhéanamh gan stró.
An saol laethúil, bíonn ‘biotáillí neamhghlana’ eile i gceist: an t-imoibríocht, an t-éad, an bheith gafa lenár n-easnaimh. Nuair a sheasann Íosa os ár gcomhair, tugann sé dúshlán na fórsaí sin. Ach ní le hordú crua a dhéanann sé é, ach lena láithreacht ghrámhar a thugann slánú.
* * *